Osmanlıda Hâkimiyet Anlayışı

1) Karizmatik Hâkimiyet Anlayışı: Karizmatik Hakimiyette, meşrutiyetin, liderdeki tanrı vergisi olarak nitelenen üstün vasıflardan kaynaklandığı kabul edilmektedir.

2) Gelenekçi Hâkimiyet Anlayışı: Bu hâkimiyet anlayışı, hem modern hem de modern öncesi dönemde karşımıza çıkar. Bu hâkimiyet anlayışında hâkimiyetin kaynağı tanrıya dayandırılır. Üstelik eskiden beri süregelmekte olan ve değişmeyeceğine inanılan düzenin kutsallığını benimsemeye dayanır. Hâkimiyeti kimin ele alacağı ve nasıl kullanacağı gelenekler tarafından düzenlenir.

3) Rasyonel Otorite: Hakimiyet çağdaş hükümranlık anlayışı olup, esasları önceden kanunlarla tespit edilir. Buna göre emir verme gücünün geçerliliği akılcı kurallardan oluşan ve herkes için bağlayıcı olan normlardan oluşur. Bu sistemde hükümdarlar kurallara bağlı kaldıkları sürece meşrudur.

Osmanlı Hakimiyet Anlayışının Kaynakları

Türk Geleneği

İslâm’dan önce Türk devletlerinde hükümranlığın karizmatik anlayışa dayandığı kabul edilmektedir. Buna göre öz hakimiyetin kaynağı tanrı vergisidir. Tanrı hakimiyetini doğrudan doğruya icra etmez bunu hükümdarlar vasıtasıyla sunar. Türk tarihine yansımış ilk karizmatik lider Oğuz Han’dır.

İslam Geleneği

İslam siyasetine göre her şeyin üzerinde olan Allah’tır. Allah, hükümranlığını doğrudan doğruya icra etmez, bu işe insanları tevkil eder. Hükümdarlar, Kur’an ve Peygamberin sünnetine dayalı olarak yer yüzünde doğruyu anlatmak ve adalet dağıtmakla yükümlüdür.

Roma Geleneği

Roma geleneği Osmanlının hakimiyet sahasında olduğundan mütevellit değiştirilerek yada üzerine eklenerek kullanılmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir