Selçuk Bey Dönemi (Büyük Selçuklu Devletinin Kuruluşu)

Oğuzların Kınık boyuna mensup olan Selçukluların kaynaklarda geçen ilk atası Dukak(Tukak) Beydi. Dukak Bey, kuvvetinden dolayı Temir-Yalığ olarak ün salmıştı. Dukak Bey ve mahiyetindeki adamları Aral Gölü civarında hüküm süren Oğuz Yabgu Devleti’ne bağlıydılar. Devlet içerisinde oldukça fazla itibar gören Dukak Bey öldüğü zaman oğlu Selçuk 18-19 yaşlarındaydı. Oğuz yabgusu başlangıçta Selçuk Beye yüksek makam ve mevki vermese de sonraları Selçuk Bey kendisini ispat etmiş ve Subaşı görevine getirilmişti. Gün geçtikçe Oğuz Yabgusunun Selçuk’a olan itimadı artmaya başlamıştı. Bu durum Selçuk Beyin yükselişini çekemeyen diğer devlet adamlarını rahatsız ediyordu. Öyle ki Yabgunun karısı bile Selçuk Beyden pek haz etmiyordu. Nitekim bir toy vakti Selçuk Beyin, Oğuz Yabgusunun tam yanına oturması bardağı taşıran son damla olmuştu. Artan kışkırtmalar sonucu Yabgunun hatunu Yabguya Selçuk Bey hakkında kötü telkinlerde bulunarak böyle giderse tahtından olacağına dair ifadeler kullanıyordu.

Selçuk Bey, gerek kendi hayatının güvenliği gerek siyasi sebeplerden dolayı mahiyetiyle birlikte Siriderya’nın sol kıyısı yani Cend şehrine göç etti. Bölgede Yabgunun hakimiyetinin zayıf olmasını da kullanan Selçuk Bey, ayrıca bölgede İslamiyet’in de yaygın olmasına müteakip İslamiyet’i kabul etti.

Selçuk Bey, bölgede ki hâkim gücü kendi tarafına çekme yolunda Cend şehrine gelen Oğuz Yabgu Devleti’nin vergi memurlarını kovalayarak itibar kazanmaya başladı. Bu durum sonrasında Oğuz Yabgusu ile Selçuk Bey arasında çetin mücadeleler geçmeye başladı. Nitekim bu mücadelelerin ardından Selçuk Bey Gazi unvanını aldı. Yine oğlu Mikail’i de bu savaşlar sırasında kaybeden Selçuk Bey, yetim kalana torunları Tuğrul ve Çağrı beyleri kendisi bizzat yetiştirdi.

Kısa sürede Selçuk Beyin kudreti ve namı Orta Asya’da yayılmaya başlamıştı. Öyle ki Karahanlı-Samani savaşlarında yardımı aranır bir hale gelmişti. Nitekim Selçuklu Beyliğini kuran Selçuk Bey Samaniler tarafından tanınmış ve yine bu devlet Selçuk Beyden askeri yardım talep etmişti. Bunun üzerine Selçuk Bey, oğlu Arslan Yabgu önderliğinde gönderdiği ordu Karahanlıları mağlup etmişti. Samani Devleti, Selçuklu Beyliğinin verdiği bu hizmet karşılığında Karahanlı sınırında bulunan Nur Bölgesini Selçukluya yurt olarak verdi. Ancak Samanilerin Karahanlılara karşı uyguladıkları politikada başarısız olması ve bunun üzerine de son Samani emiri Ebu İbrahim Muntasır’ın Karahanlılara karşı giriştiği savaşta yenilmesi üzerine Oğuzlara sığınması Samanileri oldukça fazla yıprattı. Bu duruma Selçuklu ordusundan istenen yardımla müdahale edildi. Samani-Selçuklu ittifakıyla Karahanlı savaşları üst üste Karahanlıların mağlubiyetiyle sonuçlandı. Gücüne ulaştığını zanneden Samani emiri Muntasır bu sefer Selçuklu ordusu olmadan harekete geçti. Topladığı ordusuyla Karahanlılar karşısında bozguna uğrayınca Samani devleti tarihe karıştı. Samaniler ortadan kalkınca Karahanlılar ile Selçuklular doğrudan karşı karşıya kalmıştı.

Nitekim Giriştiği mücadelelerle Cend şehrinde yeni bir Türk-İslam Devletinin temellerini atan Selçuk Bey 1009 yılında yaklaşık olarak 100 yaşında vefat etti. Cansız bedeni ise Cend şehrinde yapılan türbeye defnedildi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir